Një vepër që dokumenton historinë e enigmatikës shqiptare

Sabedin Sherifi

Me botimin e librit “Zhvillimi i Gjëzakuptimit (Enigmatikës) Shqiptare”, autori Zijadin V. Hasani sjell një studim të rëndësishëm që pasuron bibliotekën e kulturës shqiptare dhe hedh dritë mbi historinë, zhvillimin dhe vlerat e gjëzës si pjesë e trashëgimisë sonë shpirtërore.

Që në faqet e para, autori shpjegon se gjëza nuk është thjesht një lojë mendore apo argëtim, por një formë e lashtë e krijimtarisë popullore, e lidhur ngushtë me folklorin, letërsinë, arsimin dhe zhvillimin e mendimit njerëzor.

Libri trajton origjinën e gjëzës, evolucionin e saj ndër shekuj dhe mënyrën se si ajo është shndërruar në një disiplinë të veçantë – gjëzakuptimin ose enigmatikën.

Një vlerë e veçantë e këtij botimi është dokumentimi i kontributit të Shoqatës së Enigmatëve “Ndre Mjeda” dhe revistës “Horizonti”, të cilat për dekada kanë qenë ndër shtyllat kryesore të zhvillimit të enigmatikës shqiptare.

Përmes fakteve, dokumenteve dhe analizave, autori dëshmon se Gjilani ka luajtur një rol qendror në kultivimin dhe promovimin e kësaj fushe.

Libri përmend edhe emra të njohur të letërsisë shqiptare dhe botërore që kanë përdorur gjëzat në krijimtarinë e tyre, duke treguar se enigmatika është pjesë e rëndësishme e kulturës universale.

Në të njëjtën kohë, autori argumenton se studimi i gjëzave ndihmon në kuptimin e historisë, traditës, gjuhës dhe psikologjisë së një populli.

“Zhvillimi i Gjëzakuptimit (Enigmatikës) Shqiptare” nuk është vetëm një monografi historike, por edhe një vepër referuese për studiuesit, mësimdhënësit, krijuesit dhe të gjithë dashamirët e gjëzave.

Ajo dokumenton mbi katër dekada veprimtari të organizuar dhe synon të ruajë për brezat e ardhshëm një pjesë të rëndësishme të trashëgimisë kulturore shqiptare.

Ky botim dëshmon se gjëza shqiptare nuk është vetëm një kujtim i së kaluarës, por një pasuri kulturore që meriton të studiohet, të ruhet dhe të zhvillohet edhe në të ardhmen.