Vërbica e Zhegocit – dikur fshat me 22 lagje, sot në prag të shuarjes

Sabedin Sherifi

Vërbica e Zhegocit është një nga ato vende ku historia nuk gjendet vetëm në libra.

Ajo ruhet në emrat e lagjeve, në toponimet e vjetra, në themelet e shtëpive, në kujtimet e njerëzve dhe mbi të gjitha në emrat e atyre që dhanë jetën në periudha të ndryshme të historisë.

Dikur Vërbica ishte një fshat me shumë lagje, me familje të shumta dhe me një jetë të gjallë.

Lagjja nuk ishte thjesht një emër në hartë; ishte vendi ku jetonin familjet, ku rriteshin fëmijët, ku fqinjët ndihmonin njëri-tjetrin dhe ku përcillej tradita nga një brez te tjetri.

Lagjet e Vërbicës së Zhegocit

Në kujtesën e fshatit ruhen emrat e këtyre lagjeve dhe toponimeve:

Spahiu (Aliu–Musliu), Nuhaj, Ibishi, Qukoll, Avdiu, Avdyli, Xërxoll, Ibraj, Bislimi, Boqevishte, Lahaj, Bajra, Hashani, Lugu i Dardhave, Hasimi, Strellci, Basholli, Kamenicë, Bugunoc, Smajli, Paliqi/Qazimbijërët dhe Bilinic.

Por koha ka ndryshuar…

Sot, pothuajse shumë nga këto lagje kanë mbetur vetëm toponime, pa asnjë banor.

Në disa prej tyre nuk dëgjohet më zëri i fëmijëve, nuk ndizet oxhaku dhe nuk hapet dera e shtëpisë si dikur.

Familjet janë shpërngulur, shumë prej tyre në qytete, ndërsa një pjesë e madhe në mërgim.

Megjithatë, emrat kanë mbetur.

Dhe një emër vendi është më shumë se një emër. Ai është një dëshmi se dikur aty kishte jetë.

Vërbica dhe kujtesa e të rënëve

Historia e Vërbicës nuk mund të shkruhet pa kujtuar edhe njerëzit që humbën jetën në periudhat e luftërave.

Sipas materialit të paraqitur në kujtesën e fshatit, gjatë Luftës së Dytë Botërore nga Vërbica e Zhegocit përmenden emrat e të rënëve në luftë për atdhe:

Beqir Salihu, Fetah Q. Zeqiri, Metush Musliu–Maliqi, Qazim S. Bajrami, Rexhep Hetemi, Rexhep Lutfiu, Rizah S. Salihu, Sami F. Zeqiri, Sefë Sherif Sherifi, Jahir S. Jahiri, Bekë Hyseni, Hetem A. Neziri, Bislim Hyseni, Ramë Hyseni, Sinan Mehmeti, Rizah Musliu, Rashit Hasimi, Bajram Rashit Rashiti dhe Beqir Halim Zeqiri.

Në të njëjtin material përkujtohen edhe të rënët nga Zhegoci, ndër ta:

Ajvaz I. Neziri, Azem B. Beqiri, Behlul B. Zeqiri, Hasan A. Ibrahimi, Hasan S. Zeqiri, Hasan Sh. Rashiti, Hysen S. Rexha, Ilaz I. Neziri, Nezir N. Neziri, Saqip F. Baftiu, Sejdi Sh. Rashiti, Shaban Z. Behluli dhe Xhymshit Ahmeti.

Këta emra janë pjesë e një kujtese që nuk duhet të humbasë.

Dëshmorët dhe martirët e luftës çlirimtare

Edhe historia më e re e kësaj treve është e lidhur me sakrificën.

Në materialin përkujtimor për dëshmorët dhe martirët e rënë në Malësinë e Vërbicës dhe Zhegocit, përmenden: Tefik Zymberi, Hanëmshahe Abdullah Zymberi, Ramadan Hyseni, Shaban Hyseni, Ilmi Hyseni, Ismet Ajeti, Fadil Ajeti, Bashkim Ramadani, Sherif Sherifi, Ibrahim Beqiri, Ismet Sadiku, Bahtir Jahiri, Enver Miftari, Nijazi Osmani, Gafurr Hyseni, Shefki Salihu dhe Feim Ajeti, Shefik Miftari, Hysni Xhemalji, Agron Ramadani, Rexhep Ramadani, Naile Jahiri, Alban Ajeti, Pajazit Ahmeti, Sahit Baftiu, Kastriot Baftiu, Shahin Baftiu, Bahri Sadiku, Blerim Ademi, Fatmir Ademi, Enver Pacolli, Ibrahim Pacolli, Haki Ismajli dhe Naser Ismajli.

Secili emër është një histori më vete.

Pas secilit emër qëndron një familje, një nënë, një baba, një vëlla, një motër, një fëmijë dhe një kujtim që nuk duhet të shuhet.

Një fshat që nuk duhet të harrohet

Vërbica e Zhegocit sot mund të jetë më e zbrazët se dikur, por nuk është pa histori.

Edhe nëse disa lagje kanë mbetur pa banorë, ato vazhdojnë të jetojnë në fjalët e të moshuarve.

Edhe nëse shumë shtëpi janë mbyllur, kujtimet e atyre shtëpive vazhdojnë të jetojnë te pasardhësit.

Edhe nëse shumë njerëz janë larguar në mërgim, rrënjët e tyre mbeten aty.

Prandaj duhet t’i ruajmë emrat e lagjeve, emrat e familjeve, toponimet, historitë dhe emrat e të rënëve.

Sepse një ditë brezat e rinj mund të pyesin:

Ku ishte kjo lagje?

Cila familje jetonte këtu?

Çfarë ndodhi në këtë vend?

Cilët ishin njerëzit që dhanë jetën?

Dhe ne duhet të kemi një përgjigje.

Duhet t’u themi se aty dikur kishte jetë.

Se aty kanë jetuar gjyshërit dhe stërgjyshërit e tyre.

Se aty janë rritur breza.

Se aty janë ruajtur zakonet dhe traditat.

Dhe se nga ky vend kanë dalë njerëz që kanë lënë gjurmë në historinë e vendit.

Vërbica e Zhegocit nuk është vetëm një vendbanim. Është kujtesë. Është rrënjë. Është histori.

Lagjet mund të zbrazen, shtëpitë mund të rrënohen dhe njerëzit mund të shpërngulen, por kujtesa nuk duhet të shpërngulet kurrë.

Le t’i ruajmë emrat e lagjeve dhe emrat e të rënëve si një amanet për brezat që do të vijnë.

Vërbica e Zhegocit – një fshat, shumë lagje, shumë familje dhe një histori që meriton të mos harrohet.