Dhuna ndaj mësuesve: Si vepron Evropa dhe çfarë duhet të bëjë Kosova?

Sabedin Sherifi

Rasti i fundit i sulmit ndaj një mësuesi në Kosovë ka hapur debat të madh publik.

Disa mbrojnë mësuesin si autoritet dhe figurë të paprekshme në shkollë, të tjerë kërkojnë mirëkuptim për nxënësit, duke përmendur faktorë si përdorimi i drogës, problemet sociale apo presioni psikologjik.

Por përtej ndarjeve emocionale, pyetja thelbësore është: si duhet të reagojnë institucionet?

Dhuna në shkolla nuk është fenomen vetëm kosovar.

Edhe vendet evropiane janë përballur me raste të ngjashme. Dallimi qëndron në reagimin institucional – të shpejtë, të koordinuar dhe të balancuar.

Reagimi ligjor: zero tolerancë ndaj dhunës

Në shumicën e vendeve të Bashkimit Evropian, sulmi ndaj mësuesit trajtohet si sulm ndaj një zyrtari publik.

Policia përfshihet menjëherë në rastet e dhunës fizike, ndërsa shkolla nis procedura disiplinore.

Në raste të rënda, nxënësit përjashtohen përkohësisht ose përfundimisht.

Mesazhi është i qartë: dhuna nuk tolerohet.
Megjithatë, sistemi nuk ndalet vetëm te ndëshkimi.

Vlerësimi psikologjik dhe trajtimi i varësisë

Nëse dyshohet për përdorim droge, në vende si Gjermania, Holanda apo Finlanda, nxënësi i nënshtrohet vlerësimit psikologjik dhe përfshihet shërbimi social.

Qasja është dyfishe: mbrojtje e mësuesit dhe rehabilitim i nxënësit.

Në vendet skandinave, shkollat kanë ekipe multidisiplinare – psikolog, punëtor social dhe këshilltar – që ndërhyjnë menjëherë në raste të tilla.

Qëllimi nuk është vetëm ndëshkimi, por parandalimi i përsëritjes së sjelljes.

Roli i prindërve dhe përgjegjësia familjare
Në Evropë, prindërit përfshihen menjëherë në proces.

Nëse konstatohet neglizhencë serioze, shërbimet sociale mund të ndërhyjnë.

Shkolla nuk mbetet e vetme në përballje me problemin.

Çfarë mungon në Kosovë?

Kosova ka nevojë për:

Protokoll të qartë kombëtar për menaxhimin e dhunës në shkolla

Mbrojtje ligjore të qartë për mësuesit

Psikolog dhe punëtor social në çdo shkollë

Programe serioze kundër drogës në sistemin arsimor

Trajnime për menaxhimin e krizave për stafin arsimor

Debati publik nuk duhet të ndahet në “pro mësuesit” apo “pro nxënësit”. Institucionet duhet të jenë pro rendit, sigurisë dhe shëndetit mendor.

Një qasje e balancuar

Modeli evropian mbështetet në tre shtylla:
Zero tolerancë ndaj dhunës

Mbrojtje dhe mbështetje për viktimën
Rehabilitim për nxënësin

Kosova duhet të ndërtojë një sistem ku mësuesi ndihet i sigurt në vendin e punës, ndërsa nxënësi me probleme trajtohet me profesionalizëm dhe jo me stigmatizim.

Shkolla duhet të mbetet vend i dijes dhe sigurisë – jo i frikës.