Vjeshta e dardhave në fshatin Vërbicë e Zhegocit

Nga Sabedin Sherifi

Në Vërbicë të Zhegocit, vjeshta ka një aromë që nuk harrohet – aromën e dardhave të pjekura, të tokës së lagësht dhe të ajrit që sjell kujtime.

Dikur, në këtë kohë, çdo oborr gumëzhinte nga zëri i njerëzve që mblidhnin fruta, dhe çdo kopsht ishte një mozaik ngjyrash që tregonte begatinë e fshatit.

Aroma e dardhave, e mollëve dhe e shumë pemëve të tjera ndihej larg, deri në rrugicat që lidhin fshatin me bjeshkën.

Nën to gumëzhinin bletët duke mbledhur nektarin e tyre, ndërsa fëmijët vraponin për të mbledhur frutat që binin në barin e njomë.

Ishte një harmoni e përsosur midis njeriut, tokës dhe natyrës – një këngë e heshtur që përsëritej çdo vjeshtë.

Në ato vite, dardhat nuk ishin vetëm ushqim. Ato ishin kujtim, lidhje, simbol i jetës dhe i punës.

Çdo shtëpi kishte një pemë që mbillej me dashuri dhe ruhej si pjesë e familjes.

Dardha “dimnore” ishin krenaria e fshatarit, që e dinte vlerën e çdo fruti që vinte nga duart e tij.

Por sot, kjo pamje ka ndryshuar. Në Vërbicë ka më pak dardha se dikur. Toka punohet më pak, shartimi i fidanëve të rinj është i rrallë, dhe shumë kopshte janë kthyer në tokë të thatë.

Migrimi i banorëve drejt qyteteve e vendeve të huaja ka lënë të shkretë bjeshkët, që dikur gumëzhinin nga zërat e punës dhe aromat e verës.

Degët e pemëve janë plakur pa njeri që t’u hedhë ujë, ndërsa rrugicat ku kalonin fëmijët me shporta plot janë mbuluar nga bari.

E megjithatë, aty ku ende qëndron një pemë dardhe, ajo mban mbi degë kujtimet e brezave – si një dëshmi e heshtur e dashurisë së njeriut për tokën.

Çdo frut që piqet është si një përshëndetje nga e kaluara, një kujtesë për punën, mundin dhe bukurinë e jetës së dikurshme.

Në mbrëmje, kur dielli zbrit mbi kodrat e Zhegocit dhe hijet përpihen në arat bosh, dardhat që kanë mbetur ndriçojnë si yje të vegjël të arit – kujtesë e një kohe kur fshati jetonte me ritmin e natyrës, dhe toka ishte pjesë e shpirtit të njeriut.

Por çdo rrënjë që mbetet në tokë mban një premtim: se jeta mund të kthehet sërish.

Nëse dora e njeriut i afrohet përsëri dhembshurisht tokës, bjeshka do të gjallërohet, kopshtet do të gjelbërohen, e dardhat do të kthehen të flasin gjuhën e vjetër të vjeshtës.

Sepse toka nuk harron – ajo vetëm pret.
Vjeshta e dardhave në Vërbicë të Zhegocit është mall, kujtesë dhe shpresë – një thirrje e heshtur që t’i rikthehemi rrënjëve tona, aty ku fillon gjithçka.