Qentë endacak në Kosovë, një krizë urbane që kërkon zgjidhje të reja

Në shumë qytete të Kosova, prania e qenëve endacak është kthyer në një nga shqetësimet më të mëdha për qytetarët dhe institucionet.

Nga Prishtina e deri në qytete më të vogla, raportimet për sulme, frikë dhe pasiguri janë bërë pothuajse të përditshme.

Sipas raportimeve mediatike, rastet e kafshimeve nga qentë endacak nuk janë të rralla, madje shpesh viktima janë edhe fëmijët.

Po ashtu, mungesa e një strategjie të koordinuar mes nivelit qendror dhe atij lokal ka bërë që problemi të vazhdojë për vite me radhë pa një zgjidhje të qëndrueshme.

Ekspertët dhe institucionet pranojnë se fenomeni është i përhapur në pothuajse të gjitha komunat e vendit dhe kërkon ndërhyrje serioze dhe afatgjatë.

Një ide e re: përdorimi i ultratingujve

Në këtë kontekst, gjithnjë e më shumë po diskutohet përdorimi i teknologjive moderne, si pajisjet me ultratinguj.

Këto pajisje lëshojnë frekuenca të larta që nuk dëgjohen nga njerëzit, por që janë të pakëndshme për qentë, duke i larguar nga zonat e caktuara.

Përkrahësit e kësaj ideje argumentojnë se:

• është një metodë jo e dhunshme dhe humane
• mund të përdoret në hapësira publike si parqe, shkolla dhe rrugë
• krijon një “barrierë të padukshme” pa ndërhyrje fizike

Në një vend ku numri i qenëve endacak vlerësohet të jetë shumë i lartë dhe rastet e sulmeve vazhdojnë, ide të tilla po shihen si alternativa të mundshme për menaxhim më të mirë.

Sfida dhe dilema

Megjithatë, kjo zgjidhje nuk është pa debate. Kritikët theksojnë se:

• jo të gjithë qentë reagojnë ndaj ultratingujve
• pajisjet mund të ndikojnë edhe te kafshët shtëpiake
• efekti është i kufizuar dhe lokal.

Mbi të gjitha, ekspertët e mirëqenies së kafshëve insistojnë se teknologjia nuk mund të zëvendësojë masat themelore si:

• sterilizimi masiv
• vaksinimi
• strehimoret dhe adoptimi

Nevoja për një strategji kombëtare
Autoritetet lokale kanë ndërmarrë hapa, si trajtimi i mijëra qenëve përmes sterilizimit dhe vaksinimit, por kjo nuk ka qenë e mjaftueshme për ta zgjidhur problemin në tërësi.

Prandaj, ekspertët kërkojnë një qasje të koordinuar në nivel kombëtar, ku teknologjitë e reja si ultratingujt mund të përdoren si mjet ndihmës, por jo si zgjidhje e vetme.

Përfundim

Qentë endacak mbeten një realitet i përditshëm në Kosovë.

Ndërsa qytetarët kërkojnë siguri më të madhe, institucionet përballen me sfidën e gjetjes së një balance mes mbrojtjes së njerëzve dhe trajtimit human të kafshëve.

Në këtë debat, ultratingujt mund të jenë një pjesë e zgjidhjes — por vetëm nëse shoqërohen me politika serioze dhe afatgjata. /Sabedin Sherifi