Rifat Salih Hasani, emigranti që u kthye për të luftuar për Shqipërinë etnike

Shkruan: Sabedin Sherifi

Rifat Salih Hasani ishte një prej shqiptarëve të mërguar që u kthye në Kosovë në vitet e trazuara të Luftës së Dytë Botërore për t’iu bashkuar luftës kombëtare.

Mori pjesë në luftime në Kitkë, Velegllavë, Preshevë e Bujanoc dhe, në radhët e forcave të Adem Gllavicës, u përfshi edhe në luftën e Ferizajt.

Largësia nuk e kishte shkëputur nga vendlindja.

Kur Kosova hyri në një periudhë vendimtare, Rifati u kthye dhe iu bashkua forcave nacionaliste shqiptare, përkrah Adem Gllavicës, Luan Gashit, Mulla Idrizit dhe bashkëluftëtarëve të tjerë.

Në fund të vitit 1944, ai ishte ndër burrat që morën pjesë në luftimet për Ferizajn, në një kohë kur forcat shqiptare po përballeshin me përparimin e forcave partizane jugosllave.

Kur lufta mbaroi

Përfundimi i luftës solli një tjetër betejë: atë për mbijetesë. Shumë prej bashkëluftëtarëve të Rifat Hasanit morën rrugën drejt kufirit, me synim kalimin në Greqi.

Sipas rrëfimit familjar, Rifati u qëndroi pranë deri në fund. Ai i ndihmoi shokët të kalonin kufirin, por pasi ata kaluan, nuk vazhdoi rrugën me ta. U kthye përsëri në Kosovë.

Por ai nuk pati fatin ta shihte ditën e çlirimit të Kosovës.

Pas Luftës së Dytë Botërore, familja e tij u përball me pasojat e një jete të gjatë në mërgim.

Familjarët u shpërndanë nëpër vende të ndryshme të Evropës, duke vazhduar për dekada angazhimin në mbështetje të çështjes kombëtare shqiptare.

Edhe brezi i ardhshëm ndoqi të njëjtën rrugë.

Djali i tij, Salihu, iu bashkua frontit të Pashtrikut në luftën e Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës, duke e vazhduar në një tjetër kohë atë rrugë që babai i tij e kishte nisur gjysmë shekulli më parë.

Kështu, historia e kësaj familjeje u lidh për dekada me mërgimin.

Pas Luftës së Dytë Botërore, ajo u trajtua si familje emigrante, ndërsa pjesëtarët e saj jetuan të shpërndarë nëpër Evropë dhe ruajtën lidhjen me Kosovën dhe çështjen kombëtare.

Nga lufta e viteve 1940 deri te Pashtriku i vitit 1999, kaluan më shumë se pesëdhjetë vjet.

Ndryshuan brezat, ndryshuan rrethanat dhe ndryshuan frontet, por në kujtesën e kësaj familjeje mbeti e njëjta vijë: Rifati u kthye nga mërgimi për të luftuar; familja e tij vazhdoi jetën në mërgim; ndërsa brezi pas tij u kthye në frontin e Kosovës.

Rifati nuk e priti ditën e çlirimit. Por historia e familjes së tij vazhdoi deri në atë ditë./Mediafokus