Çdo ushtarak i FSK-së duhet të ketë njohuri themelore për dhënien e ndihmës së parë mjekësore

Sabedin Sherifi

Pse çdo pjesëtar i FSK-së dhe çdo ushtarak duhet të ketë njohuri bazë për shpëtimin e jetës?

Në përgatitjen e një ushtaraku zakonisht theksohen disiplina, përgatitja fizike, aftësitë profesionale dhe gatishmëria për përmbushjen e detyrës.

Por ekziston edhe një aftësi tjetër që duhet të konsiderohet themelore: njohuria për ndihmën e parë mjekësore.

Në një situatë emergjente, aksident, fatkeqësi natyrore apo konflikt të armatosur, personeli mjekësor mund të mos jetë menjëherë pranë të dëmtuarit.

Në ato momente, personi që ndodhet më afër mund të jetë i vetmi që mund të ndërhyjë në minutat e para.

Për këtë arsye, njohuritë e ndihmës së parë nuk duhet të jenë vetëm përgjegjësi e mjekëve dhe infermierëve.

Ato duhet të jenë pjesë e përgatitjes së çdo ushtaraku.

Minutat e para mund të jenë vendimtare

Në rastet e traumave të rënda, gjakderdhjes, problemeve të frymëmarrjes apo humbjes së vetëdijes, gjendja e të dëmtuarit mund të përkeqësohet shumë shpejt.

Këtu lind një parim i rëndësishëm:

Personi që ndodhet pranë të plagosurit duhet të jetë në gjendje të bëjë veprimet bazë që mund të ruajnë jetën, deri në ardhjen e personelit profesional.

Kjo nuk do të thotë që ushtaraku duhet të zëvendësojë mjekun.

Përkundrazi, qëllimi është të fitohet koha e nevojshme deri te trajtimi profesional.

FSK-ja dhe përgatitja mjekësore

Për një forcë moderne si Forca e Sigurisë së Kosovës (FSK), përgatitja mjekësore e pjesëtarëve duhet të jetë pjesë e rëndësishme e trajnimit të përgjithshëm.

Pjesëtarët e FSK-së mund të angazhohen në situata të ndryshme: operacione të kërkim-shpëtimit, fatkeqësi natyrore, emergjenca civile dhe raste të tjera ku kërkohet reagim i shpejtë për mbrojtjen e jetës.

Në një situatë ku një pjesëtar plagoset, shoku i tij mund të jetë personi i parë që mund ta ndihmojë.

Prandaj, aftësia për të dhënë ndihmën e parë nuk duhet të jetë vetëm kompetencë e personelit shëndetësor.

FSK-ja duhet të vazhdojë të investojë në trajnime praktike, simulime dhe pajisje moderne, në mënyrë që çdo pjesëtar të jetë i aftë të reagojë në mënyrë të organizuar në minutat e para të një emergjence.

Çfarë duhet të dijë një ushtarak?

Trajnimi bazë duhet t’i mundësojë pjesëtarit të:
vlerësojë sigurinë e vendit para se të ndërhyjë;
identifikojë një gjakderdhje të rrezikshme;
përdorë pajisjet bazë të kontrollit të gjakderdhjes sipas trajnimit;
njohë problemet serioze të frymëmarrjes;
njohë shenjat e shokut;
kryejë CPR kur është e nevojshme dhe e sigurt;
përdorë AED kur është në dispozicion;
japë ndihmën fillestare për plagë, djegie dhe dëmtime të tjera;
mbrojë të dëmtuarin nga përkeqësimi i gjendjes;
komunikojë saktë me ekipet mjekësore;
ndihmojë në organizimin e evakuimit.

Këto njohuri nuk duhet të mësohen vetëm teorikisht. Ato duhet të praktikohen vazhdimisht.

Nga ndihma e parë te mjekësia taktike

Mjekësia moderne ushtarake ka zhvilluar protokolle të veçanta për trajtimin fillestar të të plagosurve në situata taktike, ndër to edhe koncepti Tactical Combat Casualty Care – TCCC.

Qëllimi i këtyre parimeve është që të shpëtohet jeta në kushtet e terrenit dhe të krijohet një lidhje sa më e shpejtë me sistemin profesional të evakuimit dhe trajtimit mjekësor.

Megjithatë, një parim duhet të jetë i qartë:
Nuk kërkohet që çdo ushtar të bëhet mjek.

Kërkohet që çdo ushtar të jetë i aftë të shpëtojë jetën në minutat e para.

Përvoja e Kosovës

Përvoja e luftës së Kosovës ka treguar rëndësinë e madhe që kanë pasur njerëzit me njohuri mjekësore dhe aftësi për të dhënë ndihmën e parë në kushte jashtëzakonisht të vështira.

Në rrethana ku spitalet dhe ekipet mjekësore nuk ishin gjithmonë të arritshme, njohuritë elementare për ndalimin e gjakderdhjes, kujdesin ndaj të plagosurve dhe organizimin e transportit mund të bënin ndryshim të madh.

Ky është një mësim që duhet të ruhet dhe të përcillet te brezat e rinj.

Trajnimi duhet të jetë praktik

Një ushtarak mund ta dijë teorikisht çfarë është një gjakderdhje ose një arrest kardiak, por situata reale është krejt tjetër.

Në një emergjencë ekzistojnë frika, zhurma, stres, lodhja dhe konfuzioni.

Prandaj trajnimi duhet të përfshijë simulime sa më reale, në mënyrë që reagimi të bëhet i shpejtë dhe i organizuar.

Përsëritja e trajnimit është po aq e rëndësishme sa trajnimi fillestar.

Pajisjet nuk mjaftojnë

Të kesh një çantë të ndihmës së parë është e rëndësishme, por nuk mjafton.

Pajisja ka vlerë vetëm kur personi që e mban di ta përdorë atë në mënyrë të drejtë.

Prandaj, pjesëtari duhet të njihet me pajisjet që i ka në dispozicion dhe të trajnohet për përdorimin e tyre sipas protokolleve dhe kompetencave të përcaktuara.

Përgatitja mjekësore është pjesë e forcës

Një forcë e përgatitur mirë nuk është vetëm një forcë që di të reagojë ndaj rrezikut.

Është edhe një forcë që di të mbrojë jetën e pjesëtarëve të saj.

Për këtë arsye, përgatitja për ndihmën e parë duhet të jetë një proces i vazhdueshëm:
Trajnim→praktikë→simulim→përsëritje→ gatishmëri.

Kjo duhet të vlejë për çdo pjesëtar të FSK-së, ndërsa për personelin që ka përgjegjësi të veçanta mjekësore duhet të ketë nivele më të avancuara të trajnimit.

Përfundim

Njohuritë e ndihmës së parë mjekësore nuk janë luks dhe as një aftësi dytësore. Ato janë një nevojë themelore për çdo ushtarak.

Në një situatë kritike, mjeku mund të jetë disa minuta larg. Por shoku mund të jetë vetëm disa hapa larg.

Dhe pikërisht në ato minuta, një ushtarak i trajnuar mund të bëhet hallka e parë e zinxhirit të shpëtimit.