Çerepi – Kujtesa e ngrohtë e bukës shqiptare

Nga Sabedin Sherifi

Në historinë e gjatë të gatimit shqiptar, pak objekte mbartin aq shumë kujtime dhe simbolikë sa çerepi – ena prej argjile ku piqej buka e shtëpisë.

Ky objekt i lashtë, i trashëguar brez pas brezi, përfaqëson një copëz të rëndësishme të kulturës materiale dhe shpirtërore të popullit tonë.

Çerepi, që sipas studiuesve përdorej që nga koha ilire, ka një formë vezake dhe zakonisht shoqërohej me një vegje, kapak prej balte që mbyllte nxehtësinë gjatë pjekjes.

Ai përgatitej me dorë nga amviset, me baltë të marrë nga shkëmbinjtë ose tokat e posaçme. Në pjesën e brendshme të tij ruhen ende shenjat e gishtave, dëshmi e mjeshtërisë dhe përkushtimit me të cilin punohej çdo enë.

Në çerep piqej buka që mbushte shtëpitë me aromë e dashuri. Thuhej se buka më e mirë, më e shijshme dhe me aromë të papërsëritshme, ishte ajo e pjekur në çerep – bukë që bashkonte familjen rreth sofrës dhe ruante shijen e tokës e të zjarrit.

Për shumë vite, çerepi ishte pjesë e pandarë e çdo kuzhine shqiptare, sidomos në zonat rurale.

Vetëm me ardhjen e furrave moderne kjo traditë nisi të zbehet, por në kujtesën e popullit, çerepi mbeti simbol i thjeshtësisë, punës dhe ngrohtësisë familjare.

Sot, në Muzeun Historik Kombëtar, çerepi ruhet si dëshmi e një periudhe ku gjithçka bëhej me duar, me durim dhe me dashuri.

Ai na kujton se bukën nuk e bënte vetëm mielli dhe uji – por edhe dora e nënës që e piqte në çerep, me shpirt e me kujdes.