Dëshmia e dokumentuar: „Vendbanim ilir“ në Braunsberg të Austrisë

Sabedin Sherifi

Një tabelë historike e vendosur në Braunsberg, pranë Hainburg an der Donau në Austri, paraqet një të dhënë jashtëzakonisht interesante për historinë e lashtë të Evropës Qendrore.

Në tabelë shkruhet qartë: „ILLYRISCHE SIEDLUNG 900–300 v. Chr.“ që në shqip do të thotë: „VENDBANIM ILIR 900–300 PARA KRISHTIT.“

Në të njëjtën tabelë përmendet edhe një „KELTISCHE WALLBURG“, pra një fortifikim kelt, ndërsa më poshtë thuhet se ishte „VON DEN RÖMERN ZERSTÖRT“ – „I SHKATËRRUAR NGA ROMAKËT“.

Fotografia e tabelës dhe vetë përshkrimi i saj si „Illyrische Siedlung auf dem Braunsberg“ janë të dokumentuara publikisht.

Kjo nuk është vetëm një fotografi e publikuar në rrjet. Një raport i Bundes-Realgymnasium Steyr nga viti 1969/70, që përshkruan një vizitë në Braunsberg, përmend një gur përkujtimor që tregonte se aty kishte ekzistuar që në 900 p.K. një vendbanim ilir, i cili më vonë u bë një fortifikim kelt.

Edhe një raport tjetër shkollor austriak përshkruan Braunsbergun duke shkruar për një „illyrische Gemeinde“, pra një bashkësi ilire, të përbërë nga bujq, barinj dhe gjuetarë, përpara fortifikimit kelt.

Gymnasium Draschestrasse – Një dokument që ngre një pyetje të madhe historike. Kjo dëshmi na çon drejt një pyetjeje të rëndësishme:

Nëse në literaturën dhe dokumentacionin austriak të mëhershëm një vendbanim në Braunsberg është përshkruar si „Illyrische Siedlung“, mbi çfarë dëshmish u bë ky përcaktim?

Kjo është një çështje që meriton të studiohet më thellë: arkeologjia, literatura gjermane, emërtimet e lashta, objektet e gjetura dhe marrëdhëniet ndërmjet popullsive ilire, kelte dhe të tjera në hapësirën e Danubit.

Dokumenti ekziston. Shkrimi në tabelë është i qartë. Prandaj, në vend që ta mohojmë apo ta anashkalojmë, duhet ta studiojmë dhe të kuptojmë historinë që qëndron pas tij.