Roli i kripës (NaCl) në organizëm gjatë aktivitetit fizik: Pse nuk mjafton vetëm uji?

Sabedin Sherifi

Gjatë muajve të verës dhe temperaturave të larta, gjithnjë e më shumë njerëz angazhohen në aktivitete fizike, ecje, sporte apo punë në ambiente të hapura.

Në këto kushte, organizmi humb sasi të konsiderueshme të lëngjeve përmes djersitjes.

Shumica e njerëzve e dinë se duhet të pinë ujë për të shmangur dehidratimin, por pak janë të vetëdijshëm se me djersën humbet edhe natriumi, një mineral jetik për funksionimin normal të organizmit.

Natriumi, i njohur zakonisht si përbërësi kryesor i kripës së kuzhinës (NaCl), luan një rol të rëndësishëm në ruajtjen e ekuilibrit të lëngjeve në trup, funksionimin e muskujve, transmetimin e impulseve nervore dhe ruajtjen e presionit të gjakut.

Kur humbja e natriumit është e madhe dhe nuk kompensohet, organizmi mund të përballet me probleme të ndryshme shëndetësore.

Çfarë ndodh gjatë djersitjes?

Djersitja është mekanizmi natyror i trupit për të ulur temperaturën.

Kur djersa avullon nga sipërfaqja e lëkurës, ajo largon nxehtësinë dhe ndihmon në ftohjen e organizmit.

Megjithatë, djersa nuk përmban vetëm ujë. Ajo përmban edhe elektrolite, kryesisht natrium dhe klorur.

Sa më i lartë të jetë intensiteti i aktivitetit fizik dhe temperatura e ambientit, aq më e madhe është humbja e lëngjeve dhe e natriumit.

Në raste të caktuara, një person mund të humbasë më shumë se një litër djersë në orë.

Pse është i rëndësishëm natriumi?

Natriumi ndihmon në:

• Ruajtjen e balancës së lëngjeve brenda dhe jashtë qelizave
• Funksionimin normal të muskujve
• Transmetimin e sinjaleve nervore
• Ruajtjen e presionit të gjakut
• Parandalimin e lodhjes dhe ngërçeve muskulore.

Kur niveli i natriumit bie ndjeshëm, mund të shfaqen simptoma si lodhje, marramendje, dobësi, dhimbje koke, të përziera dhe ngërçe muskulore.

A mjafton vetëm uji?

Për aktivitete fizike të lehta dhe me kohëzgjatje të shkurtër, uji zakonisht është i mjaftueshëm.

Megjithatë, gjatë aktiviteteve intensive ose të zgjatura, veçanërisht në mot të nxehtë, organizmi ka nevojë jo vetëm për ujë, por edhe për zëvendësimin e elektroliteve të humbura.

Pirja e sasive shumë të mëdha të ujit pa zëvendësuar natriumin mund të çojë në uljen e përqendrimit të natriumit në gjak, një gjendje e njohur si hiponatremi.

Kjo gjendje mund të shkaktojë konfuzion, të vjella, çrregullime neurologjike dhe në raste të rënda mund të jetë kërcënuese për jetën.

NaCl 0.9% në praktikën mjekësore

Solucioni fiziologjik NaCl 0.9% përdoret gjerësisht në mjekësi për të zëvendësuar lëngjet dhe natriumin tek pacientët me dehidratim, humbje të lëngjeve ose çrregullime të ekuilibrit elektrolitik.

Ky solucion ka një përqendrim të ngjashëm me atë të lëngjeve të organizmit dhe për këtë arsye tolerohet mirë nga trupi.

Megjithatë, përdorimi i NaCl 0.9% në formë infuzioni duhet të bëhet vetëm sipas indikacioneve mjekësore.

Për shumicën e njerëzve që kryejnë aktivitete fizike, hidratimi i duhur dhe përdorimi i pijeve me elektrolite kur është e nevojshme janë të mjaftueshme.

Kujdes i veçantë për grupet e rrezikuara

Të moshuarit, pacientët me sëmundje kronike, personat që marrin barna diuretike dhe punëtorët që ekspozohen për orë të tëra në temperatura të larta janë më të rrezikuar nga dehidratimi dhe humbja e elektroliteve.

Për këta persona rekomandohet:

• Konsumimi i rregullt i lëngjeve
• Shmangia e ekspozimit të panevojshëm në vapë
• Monitorimi i shenjave të dehidratimit
• Konsultimi me profesionistët shëndetësorë në rast simptomash.

Përfundim

Uji mbetet elementi më i rëndësishëm për hidratimin e organizmit, por gjatë aktivitetit fizik humben edhe elektrolite të rëndësishme, veçanërisht natriumi.

Ruajtja e ekuilibrit ndërmjet ujit dhe natriumit është thelbësore për funksionimin normal të organizmit, performancën fizike dhe parandalimin e komplikimeve që lidhen me dehidratimin.

Në ditët e nxehta të verës, kujdesi për hidratimin nuk duhet të kufizohet vetëm te sasia e ujit që konsumojmë, por edhe te ruajtja e balancës së elektroliteve që organizmi humbet gjatë djersitjes.