Gjilani, qytet i temperaturave ekstreme: verës + 40, dimrit -32.5 gradë

Sabedin Sherifi

Qyteti që përjeton dy skaje të klimës: nga +40°C në verë deri në −32.5°C në dimrin historik të vitit 1963.

Qyteti i Gjilanit është një nga zonat në Kosovë që karakterizohet me ndryshime të theksuara klimatike, ku verat përvëluese dhe dimrat e ashpër kanë lënë gjurmë të thella në kujtesën e banorëve.

Në këtë rajon, temperaturat kanë arritur ekstreme që shkojnë nga mbi 40°C në verë deri në rekorde historike të acarit në dimër.

Sipas të dhënave meteorologjike dhe kujtimeve historike, një nga dimrat më të ashpër është regjistruar më 25 janar 1963, kur temperatura në Gjilan zbriti deri në −32.5°C.

Ky mbetet një nga rekordet më të ulëta të regjistruara ndonjëherë në Kosovë, duke sjellë pasoja të mëdha në jetën e përditshme të banorëve.

Rrugët u mbuluan nga bora e trashë, uji ngriu në tubacione dhe qarkullimi u bë pothuajse i pamundur.

Shumë familje mbetën të izoluara për ditë të tëra, ndërsa ngrohja bëhej kryesisht me dru dhe qymyr.

“Ishte një dimër që nuk harrohet lehtë. Bora ishte aq e madhe saqë nuk dilnim dot nga shtëpitë,” kujton një banor i moshuar i Gjilanit.

Në anën tjetër, Gjilani përballet edhe me valë të nxehti të forta gjatë verës.

Temperaturat mbi 40°C janë bërë më të shpeshta në dekadat e fundit, duke krijuar vështirësi të mëdha në jetën e përditshme.

Rrugët boshatisen në orët e mesditës, ndërsa qytetarët kërkojnë freski në ambiente të mbyllura ose nën hijen e pemëve.

“Në ato ditë të nxehta nuk mund të punohej normalisht. Dilnim vetëm herët në mëngjes ose në mbrëmje” – thotë një tjetër banor, duke përshkruar verat e fundit që kanë prekur rajonin.

Ekspertët e klimës theksojnë se këto ekstreme janë gjithnjë e më të shpeshta si pasojë e ndryshimeve klimatike globale.

Sipas tyre, rritja e temperaturave mesatare ka sjellë vera më të nxehta dhe episode të motit ekstrem në të dy skajet.

Pavarësisht sfidave, banorët e Gjilanit vazhdojnë të përshtaten me kushtet e ndryshueshme klimatike, duke ruajtur mënyrën tradicionale të jetesës dhe solidaritetin mes vete në periudha të vështira.

Gjilani mbetet një qytet ku klima ekstreme është pjesë e historisë së tij – një kujtesë e gjallë e fuqisë së natyrës dhe e qëndrueshmërisë së njerëzve që jetojnë aty.