Duhani – një vrasës që nuk fal

Sabedin Sherifi

Nga një cigare “për qejf” te varësia, nga zakoni i përditshëm te sëmundjet që mund të marrin jetën. Duhani nuk e godet trupin vetëm një herë – dëmi grumbullohet çdo ditë.

Si nisi historia e duhanit?

Duhani është përdorur prej shekujsh nga popujt indigjenë të Amerikës, fillimisht në rituale dhe forma tradicionale.

Pas ardhjes së evropianëve në Amerikë, bima e duhanit u përhap në Evropë dhe më pas në të gjithë botën.

Me industrializimin, cigarja u kthye në një produkt masiv dhe miliona njerëz nisën ta konsumonin rregullisht.

Për dekada, rreziqet e duhanit u minimizuan ose u fshehën pas reklamave që e paraqisnin cigaren si simbol të stilit, suksesit dhe lirisë.

Sot, shkenca nuk lë shumë hapësirë për dyshim: duhani është një nga shkaqet më të rëndësishme të sëmundjeve dhe vdekjeve të parandalueshme.

Gjithçka mund të fillojë si lojë

Shpesh cigarja e parë nuk blihet me mendimin: “Dua të bëhem i varur.”

Fillon me një provë, me shokët, nga kurioziteti ose dëshira për t’u dukur më i rritur.

“Vetëm një cigare.”

“Unë mund ta lë kur të dua.”

“Unë nuk bëhem i varur.”

Por nikotina është substancë që krijon varësi. Me kalimin e kohës, ajo që nisi si eksperiment mund të bëhet nevojë e përditshme.

Një lojë e vogël mund të kthehet në një varësi të madhe.

Çfarë ndodh me trupin?

Kur cigarja digjet, tymi i saj futet drejtpërdrejt në mushkëri.

Ai përmban mijëra substanca kimike, përfshirë shumë substanca toksike dhe kancerogjene. Dëmtimi nuk kufizohet vetëm te mushkëritë.

Duhani dëmton enët e gjakut, zemrën dhe sistemin e frymëmarrjes dhe rrit rrezikun për infarkt, goditje në tru, COPD, emfizemë dhe shumë lloje kanceri.

Trupi mund të mos japë alarm menjëherë, por dëmi mund të jetë duke u grumbulluar në heshtje.

Femrat dhe duhani

Te femrat, duhani lidhet me rrezik më të madh për sëmundje kardiovaskulare, sëmundje të mushkërive dhe disa lloje kanceri.

Ai mund të ndikojë edhe në fertilitet dhe në shëndetin riprodhues.

Gjatë shtatzënisë, pirja e duhanit është veçanërisht e rrezikshme, sepse ekspozimi ndaj substancave të tymit mund të dëmtojë edhe fetusin dhe të rrisë rrezikun për komplikime të shtatzënisë.

Meshkujt dhe duhani

Te meshkujt, pirja e duhanit dëmton enët e gjakut dhe qarkullimin, duke ndikuar edhe në funksionin seksual dhe fertilitetin.

Njëkohësisht rrit rrezikun për sëmundje të zemrës, mushkërive, goditje në tru dhe kancer.

Pra, cigarja nuk është vetëm problem i mushkërive – është problem i të gjithë organizmit.

Kanceri i mushkërive – një nga kërcënimet më të mëdha

Ndër pasojat më të rënda të duhanit është kanceri i mushkërive.

Substancat kancerogjene në tymin e duhanit mund të dëmtojnë ADN-në e qelizave.

Ekspozimi i përsëritur për vite rrit ndjeshëm mundësinë e zhvillimit të kancerit.

Kanceri i mushkërive mund të mos japë shenja në fazat e hershme.

Më vonë mund të shfaqen kollë e vazhdueshme, vështirësi në frymëmarrje, dhimbje në kraharor, gjak në pështymë, lodhje dhe humbje peshe.

Mushkëritë nuk harrojnë vitet e tymit.

Pirja pasive – edhe ata që nuk pinë paguajnë çmimin

Duhani nuk dëmton vetëm duhanpirësin. Edhe njerëzit që qëndrojnë pranë tij thithin tym.

Fëmijët, partnerët dhe familjarët mund të ekspozohen ndaj tymit në shtëpi, në makinë ose në ambiente të tjera.

Pirja pasive lidhet me probleme të frymëmarrjes dhe me rritje të rrezikut për sëmundje të zemrës dhe kancer të mushkërive te të rriturit.

Të pish pranë të tjerëve nuk është vetëm zgjedhje personale – tymi prek edhe ata që nuk kanë zgjedhur të pinë.

Jeta pa duhan – një vendim që ia vlen

Lënia e duhanit nuk është gjithmonë e lehtë. Varësia nga nikotina mund ta bëjë të vështirë ndërprerjen.

Por çdo ditë pa cigare është një hap drejt një organizmi më të shëndetshëm.

Pas ndërprerjes, trupi fillon gradualisht të rikuperohet.

Përmirësohen qarkullimi dhe frymëmarrja, ulen disa simptoma respiratore dhe me kalimin e kohës zvogëlohet rreziku për sëmundje të zemrës, goditje në tru dhe disa lloje kanceri.

Nuk është kurrë vonë për ta fikur cigaren e fundit.

Mos e fillo. Nëse e ke filluar, ndaloje.

Një cigare mund të duket e vogël, por pas saj mund të vijnë mijëra cigare të tjera.

Ajo që sot duket si zakon, nesër mund të bëhet varësi.

Duhani nuk ta merr jetën gjithmonë me një goditje. Shpesh e merr pak nga pak – me çdo frymëmarrje, çdo ditë, çdo vit.

Jeta pa duhan është jetë me më shumë frymë, më shumë shëndet dhe më shumë mundësi për të qenë pranë atyre që duam.