“Furra e Magjupit” – një toponim që ruan historinë e një zejeje të vjetër

Sabedin Sherifi

Një nga toponimet më interesante në lagjen e Alibabës (Aliut) është “Furra e Magjupit”, një emërtim që edhe sot ruan në vete kujtimin e një veprimtarie të hershme zejtare dhe të një periudhe të rëndësishme në jetën e banorëve të kësaj ane.

Shumë vite më parë, në këtë vend kishte ardhur nga qyteti një rom, i cili u vendos në fund të livadheve.

Vendosja e tij, me sa duket, ishte bërë pas një marrëveshjeje me banorët e vendit, pasi ai merrej me një zeje të veçantë: prodhimin e tjegullave të pjekura, të njohura ndër banorë si “qeremidet e magjupit”.

Në atë kohë, shtëpitë e fshatrave mbuloheshin kryesisht me kashtë ose me dërrasa.

Në këtë trevë mungonte edhe rrasa e gurit, prandaj tjegullat paraqitën një mundësi të re dhe shumë më të qëndrueshme për mbulimin e shtëpive.

Ai ngriti çadrën dhe strehën e tij në këtë vend dhe, së bashku me familjen, ndërtoi furrën ku piqeshin tjegullat.

Me kalimin e kohës, vendi u shndërrua në një qendër të zhvilluar të kësaj zejeje. Fusha përreth mbushej me stoqe tjegullash, ndërsa furrat punonin vazhdimisht.

Tymi i furrave shpesh mbulonte gjithë luginën, duke i dhënë vendit një pamje të veçantë.

Qerret e tërhequra nga kafshët ngarkoheshin me tjegulla dhe merrnin rrugët malore drejt fshatrave përreth.

Ato dërgoheshin te shtëpitë e reja, por edhe te shtëpitë e vjetra, pronarët e të cilave hiqnin mbulesën prej kashte dhe i zëvendësonin me tjegulla.

Kështu, kjo zeje ndikoi jo vetëm në pamjen e shtëpive, por edhe në mënyrën e jetesës dhe në zhvillimin e vendbanimeve përreth.

“Qeremidet e magjupit” u bënë pjesë e peizazhit të fshatrave dhe e kujtesës së banorëve.

Me kalimin e kohës, kjo zeje e vjetër filloi ta humbte rëndësinë.

Zhvillimi industrial solli fabrikat moderne të prodhimit të tjegullave, të cilat ishin më të standardizuara dhe më të lehta për t’u siguruar.

Furrat tradicionale u shuan dhe zejtaria që dikur mbushte luginën me tym gradualisht u zhduk.

Megjithatë, gjurmët e saj nuk janë zhdukur plotësisht.

Edhe sot mund të gjenden tjegulla të vjetra të prodhuara në këto furra, të ruajtura në kulmet e shtëpive të vjetra nëpër fshatra.

Ato janë dëshmi të heshtura të një kohe kur mjeshtëria, puna e dorës dhe fuqia e kafshëve ishin pjesë e pandashme e jetës së përditshme.

Edhe në vendin që mban emrin “Furra e Magjupit”, në tokë mund të gjenden ende copa dhe mbetje të tjegullave të pjekura.

Këto gjurmë, edhe pse të thjeshta në pamje, kanë vlerë të veçantë për kujtesën lokale.

Ato mund të konsiderohen si mbetje të një trashëgimie të vjetër zejtare, që dëshmojnë për një periudhë të harruar të historisë së kësaj ane.

Sot, “Furra e Magjupit” nuk është më vendi i zhurmës së furrave, i qerreve dhe i tymit që ngrihej mbi luginë.

Është një toponim. Por pas këtij emri fshihet një histori njerëzish, pune, marrëdhëniesh dhe mjeshtërie.

Ndoshta vendi nuk ka mbetur vetëm një emër në hartën e kujtesës së banorëve; ai është një pjesë e vogël e historisë sonë që meriton të ruhet dhe të tregohet brez pas brezi.