Infarkti i zemrës: Mos humb asnjë minutë duke pritur

Sabedin Sherifi

Një dhimbje në gjoks nuk duhet nënvlerësuar. Në rast infarkti, koha është shumë me rëndësi. Çdo minutë që kalon pa trajtim mund të nënkuptojë dëmtim më të madh të muskulit të zemrës.

Infarkti i zemrës ndodh kur furnizimi me gjak i një pjese të muskulit të zemrës bllokohet, zakonisht nga një mpiksje që pengon rrjedhjen në një arterie koronare.

Sa më shpejt të rikthehet qarkullimi i gjakut, aq më shumë mund të kufizohet dëmtimi i zemrës.

Si ta kuptojmë se mund të jetë infarkt?

Shenjat më të rëndësishme janë:

– dhimbje, presion ose shtrëngim në gjoks, veçanërisht nëse zgjat më shumë se 5 minuta;
– dhimbje që përhapet në krah, shpatull, shpinë, qafë ose nofull;
– vështirësi në frymëmarrje;
– djersë e ftohtë dhe zbehje;
– të përziera ose të vjella;
– marramendje, dobësi ose ndjenjë e fortë shqetësimi.

Jo çdo infarkt shfaqet me dhimbje tipike në gjoks. Te gratë, të moshuarit dhe personat me diabet mund të shfaqen më shumë gulçim, të përziera, lodhje, marramendje ose dhimbje në shpinë, qafë, nofull apo pjesën e sipërme të barkut.

10 minutat e para – çfarë duhet bërë?

Minuta 1: Mos prit

Nëse simptomat janë të forta, të reja ose të pazakonta, telefono menjëherë 112.

Mos prit të shohësh nëse dhimbja do të kalojë.

Minutat 2–3: Mos e drejto vetë makinën

Ambulanca është mënyra më e sigurt për transport. Ekipi mjekësor mund të fillojë vlerësimin dhe trajtimin gjatë rrugës, ndërsa transporti me makinë private mund të shkaktojë vonesa dhe rrezik nëse gjendja përkeqësohet.

Minutat 3–5: Qëndro i qetë dhe pusho

Ulu ose qëndro në një pozicion të rehatshëm, zakonisht me pjesën e sipërme të trupit të ngritur. Mos bëj përpjekje fizike dhe mos ec kot.

Minutat 5–10: Mos qëndro vetëm

Nëse je me dikë që dyshohet se po pëson infarkt, qëndro pranë tij, mbaj telefonin në dispozicion dhe ndiq udhëzimet e operatorit të urgjencës.

Nëse personi humb ndjenjat dhe nuk merr frymë normalisht, duhet të fillojë menjëherë reanimimi kardiopulmonar dhe, nëse është i disponueshëm, të përdoret një defibrilator automatik (AED).

Po aspirina?

Në disa udhëzime të ndihmës së parë, një i rritur i vetëdijshëm me dhimbje akute jo-traumatike në gjoks mund të këshillohet të përtypë dhe gëlltisë 162–325 mg aspirinë, por vetëm nëse nuk ka alergji ndaj aspirinës dhe nuk i është thënë nga profesionisti shëndetësor të mos e marrë.

Nëse ka pasiguri, është e arsyeshme të pritet udhëzimi i ekipit të urgjencës. Aspirina nuk duhet të vonojë telefonatën në 112.

Gabimi më i rrezikshëm: “Po pres edhe pak”

Shumë njerëz e interpretojnë dhimbjen si lodhje, urth, stres apo problem me stomakun.

Por dhimbja e re dhe e pazakontë në gjoks, sidomos kur shoqërohet me gulçim, djersë të ftohtë, marramendje ose të përziera, duhet marrë seriozisht.

Mos harroni: në infarkt, “koha është muskul”.

Sa më shpejt të kërkohet ndihma, aq më e madhe është mundësia për të kufizuar dëmtimin e zemrës.