Varrezat e Dëshmorëve kërkojnë heshthje, respekt dhe dinjitet – Homazhet nuk janë vend për zhurmë

Shkruan: Sabedin Sherifi

Një ngjarje në Varrezat Kombëtare të Arlingtonit në SHBA duhet të shërbejë si reflektim edhe për mënyrën se si ne i zhvillojmë homazhet në Kosovë.

Një ushtar amerikan ka tërhequr vëmendjen për sjelljen e vizitorëve në Varrezat Kombëtare të Arlingtonit, pasi ka kërkuar ruajtjen e heshtjes dhe respektit pranë Varrit të Ushtarit të Panjohur.

Sipas raportimeve, kjo ndodhi pas një ceremonie të Ditës së Veteranëve, kur Sekretari amerikan i Mbrojtjes, Pete Hegseth, dhe disa nga këshilltarët e tij u dëgjuan duke qeshur dhe biseduar pranë këtij monumenti përkujtimor.

Ky rast na rikujton një parim universal: vendet ku prehen ata që kanë dhënë jetën për atdheun kërkojnë heshtje, përulësi dhe respekt.

Në Kosovë, Varrezat e Dëshmorëve nuk janë hapësira të zakonshme publike.

Ato janë vende të kujtesës sonë kombëtare, vende ku prehen njerëzit që sakrifikuan jetën për lirinë, dinjitetin dhe të ardhmen e këtij vendi.

Prandaj, çdo vizitë, çdo homazh dhe çdo aktivitet përkujtimor duhet të zhvillohet me solemnitetin dhe respektin që kërkon sakrifica e atyre që prehen aty.

Fatkeqësisht, edhe në disa nga ceremonitë tona përkujtimore vërehen biseda me zë të lartë, të qeshura, lëvizje të panevojshme dhe sjellje që nuk përputhen me karakterin e këtyre vendeve.

Është e kuptueshme që organizatorët të kenë një program të paraparë, me fjalime, recitime, intonimin e himnit, vendosjen e kurorave dhe nderime të tjera. Por, përtej programit zyrtar, duhet të mbizotërojë qetësia maksimale.

Nevoja për një protokoll të veçantë për organizimin e homazheve

Përveç ndërgjegjësimit qytetar, është e domosdoshme që në Kosovë të hartohet dhe të zbatohet një protokoll i veçantë për organizimin e ceremonive përkujtimore dhe homazheve në Varrezat e Dëshmorëve.

Në shumicën e rasteve, organizimin e këtyre aktiviteteve e marrin përsipër organizatat e dala nga lufta, shoqatat e familjeve të dëshmorëve, veteranëve dhe invalidëve të luftës, si dhe institucionet lokale apo qendrore.

Këto organizata kanë një rol të rëndësishëm në ruajtjen e kujtesës historike, por organizimi i homazheve kërkon edhe standarde të qarta të sjelljes, disiplinës dhe solemnitetit.

Për këtë arsye, propozohet që të hartohet një protokoll i përbashkët, i cili do të përfshinte:

1. Programin zyrtar të ceremonisë: Përcaktimin e fillimit dhe përfundimit, renditjen e aktiviteteve dhe kohëzgjatjen e fjalimeve.

2. Ruajtjen e qetësisë: Pjesëmarrësit të njoftohen paraprakisht se gjatë ceremonisë nuk lejohen bisedat e panevojshme, të qeshurat dhe zhurmat.

3. Caktimin e përgjegjësve: Organizatorët të caktojnë persona përgjegjës për mbarëvajtjen, orientimin e pjesëmarrësve dhe ruajtjen e rendit.

4. Disiplinën gjatë vendosjes së kurorave: Të përcaktohet renditja e delegacioneve dhe mënyra e afrimit te varret dhe memorialet.

5. Respektimin e familjeve të dëshmorëve: Familjarët të kenë hapësirën dhe dinjitetin e merituar, pa u penguar nga organizimi apo interesat protokollare.

6. Fotografimin dhe incizimin: Kamerat dhe fotografitë të mos pengojnë ceremoninë dhe të përdoren me ndjeshmëri ndaj vendit dhe familjarëve.

7. Përfundimin dinjitoz të ceremonisë: Edhe pas përfundimit të programit zyrtar të ruhet qetësia dhe të shmangen grumbullimet e zhurmshme.

Ky protokoll nuk duhet të mbetet vetëm një formalitet në letër, por një standard që zbatohet në çdo përvjetor, përkujtim dhe homazh.

Organizatat e dala nga lufta duhet të jenë shembull i kësaj kulture të përkujtimit. Ato kanë përgjegjësi jo vetëm ta organizojnë ceremoninë, por edhe të sigurojnë që ajo të zhvillohet në frymën e respektit për ata që dhanë jetën për lirinë.

Respekti nuk matet me kurora dhe fjalime

Politikanët, zyrtarët institucionalë, përfaqësuesit e organizatave të dala nga lufta, familjarët, veteranët, nxënësit dhe të gjithë qytetarët që marrin pjesë në homazhe duhet ta kuptojnë se nuk po marrin pjesë në një aktivitet të zakonshëm publik.

Ata po qëndrojnë përpara historisë, përpara sakrificës dhe përpara kujtimit të njerëzve që nuk kursyen as jetën e tyre.

Respekti nuk duhet të jetë vetëm në fjalët që thuhen para kamerave, as vetëm në kurorat që vendosen mbi varre.

Respekti duhet të shihet në sjelljen tonë, në mënyrën si qëndrojmë, si flasim dhe si sillemi në këto vende.

Nuk është e nevojshme të flasim shumë për ta nderuar një dëshmor.

Ndonjëherë, një minutë heshtje, një kokë e përkulur dhe një qëndrim dinjitoz shprehin më shumë se dhjetëra fjalime.

Nderimi i dëshmorëve nuk matet me numrin e delegacioneve, madhësinë e kurorave apo kohëzgjatjen e fjalimeve. Ai matet edhe me dinjitetin, qetësinë dhe kulturën me të cilën ne qëndrojmë para varreve të tyre.

Është koha që organizatat e dala nga lufta, komunat dhe institucionet përgjegjëse të ndërmarrin një iniciativë për hartimin e një protokolli të përbashkët kombëtar për organizimin e homazheve në të gjitha Varrezat e Dëshmorëve në Kosovë.

Sepse një popull që di t’i nderojë dëshmorët e tij, di ta ruajë edhe kujtesën historike.

Dëshmorët nuk kanë nevojë për zhurmën tonë, por për respektin tonë.

Para varreve të dëshmorëve, le të flasë heshtja, ndërsa zemrat tona le të shprehin mirënjohjen!